Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i perspektyw polityki państwa wobec sportu

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie stanu i perspektyw polityki państwa wobec sportu przesyłam informacje przedstawione w formie odpowiedzi na stawiane pytania. Mam nadzieję, że omówione zagadnienia pozwolą na znalezienie wiarygodnych rozwiązań uwzględniających rolę oraz znaczenie kultury fizycznej i sportu w działaniach właściwego ministra ds. kultury fizycznej i sportu.

   Ad. 1. Kultura fizyczna jest ważną wartością osobistą i społeczną. Walory rozwojowe, zdrowotne i użytkowe kultury fizycznej stanowią o uznaniu jej przez państwo za ważny czynnik kształtowania zdrowia, stymulacji rozwoju kulturowego i społecznego, a pośrednio i gospodarczego. Sport jest także jednym z istotnych elementów integracji społecznej i międzynarodowej oraz kreowania obrazu kraju na arenie międzynarodowej. Dlatego przykładamy niezwykłą wagę do jego rozwoju i tworzenia warunków do uczestnictwa w aktywności sportowej wszystkich grup społecznych i środowisk. Także do rozwoju poziomu, postaw moralnych i bezpieczeństwa w sporcie wysoko kwalifikowanym. Szczególnej troski i opieki państwa wymagają dzieci i młodzież, grupy słabsze społecznie i ekonomicznie oraz niepełnosprawni. Realizacja tak szerokiej polityki wobec sportu wymaga zintegrowanych działań kierunkowych i ich konsekwentnej realizacji. Sądzę, że przekazanie na mocy ustawy o działach administracji rządowej kompetencji w zakresie kultury fizycznej i sportu ministrowi edukacji narodowej - konstytucyjnemu ministrowi RM, przyczyni się do sprawniejszego kształtowania polityki rządu oraz działań zwiększających rangę sportu w życiu publicznym.

   Ad 2. Nakłady finansowe na kulturę fizyczną i sport w latach 1993-1999 kształtowały się następująco: (tabela)

Wyszczególnienie 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Udział wydatków na kulturę fizyczną i sportdz. 87 oraz wydatków ze środka specjalnegow wydatkach budżetu państwa w % 0,128 0,154 0,263 0,301 0,437 0,442 0,409

Udział wydatków na kulturę fizyczną i sportdz. 87 w wydatkach ogółem gmin w % 1,3 1,3 1,3 1,2 1,5 1,7 1,9

Procentowy udział wydatków w dz. 87 kulturafizyczna i sport w cz. 45 UKFiT w wydatkachogółem z budżetu państwa w dz. 87 55,9 56,5 60,5 64,5 63,4 61,6 brak danych

Procentowy udział wydatków w dz. 87 kulturafizyczna i sport w cz. 85 zbiorczy budżet województw,w wydatkach ogółem z budżetu państwa w dz. 87 43,6 43,0 39,1 35,3 36,3 38,3 brak danych

Procentowy udział w dz. 87 kultura fizycznai sport w cz. 33 - MEN w wydatkach ogółemz budżetu państwa w dz. 87 0,5 0,5 0,4 0,3 0,3 0,1 brak danych

Źródło: Wydział Studiów Budżetowych, Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu.

   Ad 3. Odpowiedzialnymi za politykę państwa w zakresie sportu są: Ministerstwo Edukacji Narodowej i Urząd Kultury Fizycznej i Sportu, który sprawuje nadzór nad polskimi związkami sportowymi.

   Ad 4. Polski Komitet Olimpijski jest stowarzyszeniem współpracującym z Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim oraz narodowymi komitetami olimpijskimi i jest odpowiedzialny za udział naszej reprezentacji na Igrzyskach Olimpijskich, zimowych i letnich. Jest organizacją współpracującą ze środowiskami polonijnymi na całym świecie w propagowaniu naszych dokonań sportowych i promocyjnych związanych z aktywnością fizyczną naszych rodaków (polonijne igrzyska sportowe). Wspiera działania UKFiS związane z realizacją zadań tego urzędu. Kierownictwo UKFiS jest reprezentowane we władzach PKOL, co pozwala na spójną politykę sportową wobec społeczeństwa. Należy zaznaczyć, że do chwili obecnej brak jest wypracowanej formy współpracy pomiędzy MEN a PKOL i mamy świadomość, że wymaga to współdziałania, które zmienią wzajemne relacje.

   Ad 5. Celem działania Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu jest tworzenie warunków do działalności w obszarze kultury fizycznej i rozwoju sportu powszechnego, sportu dzieci i młodzieży oraz sportu wyczynowego.

   Podstawowymi zadaniami UKFiS w tym zakresie są:

   - tworzenie i aktualizowanie uregulowań organizacyjno-prawnych w obszarze kultury fizycznej i sportu,

   - wytyczanie kierunków i zadań programowych krótko- i długoterminowych,

   - współdziałanie w realizacji zadań szczegółowych z organizacjami pozarządowymi i ogniwami samorządu terytorialnego,

   - udział w realizacji programów międzyresortowych w zakresie polityki zdrowotnej i rodzinnej, a także przeciwdziałania patologiom społecznym,

   - tworzenie warunków do rozszerzenia uczestnictwa dzieci i młodzieży w pozalekcyjnych, stałych formach aktywności sportowej oraz stymulowanie i koordynowanie działań w tym zakresie,

   - tworzenie warunków do rozwoju sportu w środowiskach wiejskim i akademickim oraz osób niepełnosprawnych i organizacji wyznaniowych,

   - kształcenie kadr kultury fizycznej i sportu,

   - współpraca i koordynowanie działań związków sportowych w zakresie szkolenia wyczynowego, przygotowań i udziału reprezentacji kraju w zawodach międzynarodowych,

   - koordynowanie i współpraca w realizacji systemów rozgrywek sportowych oraz kalendarzy imprez sportowo-rekreacyjnych,

   - udział w realizacji programów przygotowań do Igrzysk Olimpijskich i Igrzysk Paraolimpijskich,

   - tworzenie warunków oraz upowszechnianie zasad zdrowego i etycznego współzawodnictwa sportowego, bezpiecznego uczestnictwa w sporcie, rekreacji i turystyce oraz bezpieczeństwa na imprezach sportowych,

   - współpraca w zakresie opieki i kwalifikacji zdrowotnej osób uczestniczących w sporcie kwalifikowanym i powszechnym,

   - współdziałanie Polski z międzynarodowymi organizacjami rządowymi i pozarządowymi oraz dostosowanie do obowiązujących w krajach Unii Europejskiej norm i standardów w zakresie kultury fizycznej i sportu; rozwijanie promocji Polski przez sport,

   - tworzenie warunków do rozwoju infrastruktury sportowej, dofinansowywanie remontów, modernizacji i budowy obiektów sportowych ze specjalnych środków z dopłat do stawek w grach liczbowych.

   Szczegółowe zadania UKFiS zawarte są w regulaminie organizacyjnym urzędu, stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 1 prezesa UKFiS z dnia 31 marca 2000 r. Zadania bieżące sprecyzowane są w głównych kierunkach działania UKFiS na rok 2000.

   Ad 6. Wprowadzenie kultury fizycznej i sportu pod nadzór MEN pozwoliło na wzrost zainteresowania Rady Ministrów tą problematyką i dało podstawy do bezpośredniego oddziaływania poprzez ministra edukacji narodowej, jako ministra konstytucyjnego, na podejmowane decyzje. Strategicznymi wyzwaniami dla naszego kraju są m.in. sprawy związane z upowszechnianiem aktywności ruchowej wraz z jej znaczącym zagadnieniem prozdrowotności tej formy działania społecznego oraz uaktywnieniem rodziny jako podstawy sportu dla wszystkich. Jednym z zadań jest stworzenie bazy sportowo-rekreacyjnej służącej nie tylko dla sportu wyczynowego, ale przede wszystkim społeczności lokalnej i edukacji w zakresie wychowania fizycznego w oparciu o środki finansowe z dopłat z gier losowych. Ważnym elementem w polityce rządu jest tworzenie podstaw kształcenia kadr w zakresie kultury fizycznej oraz wyrównywania szans dla osób niepełnosprawnych realizujących swoje zadania w ramach aktywności ruchowej. Niezmiernie ważnym czynnikiem polityki rządu jest promocja naszego kraju uwzględniająca osiągnięcia sportowe na arenie międzynarodowej.

   Ad 7. Wydatki budżetowe dla Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu na rok 2001 zaplanowano w wysokości 162 833 tys. zł, co w kwotach porównywalnych (tj. bez działu szkolnictwo wyższe) stanowi 87,07% planu wydatków budżetowych w 2000 r.

   Dla działu kultura fizyczna i sport zaplanowano w 2001 r. wydatki budżetowe w wysokości 150 272 tys. zł, co stanowi 84,68% przewidywanego wykonania za 2000 r. Środki te pozwalają na realizację zadań związanych z działem administracji rządowej kultura fizyczna i sport.

   Ad 8. Rada Ministrów zobowiązała ministra edukacji narodowej do opracowania, w porozumieniu z ministrem zdrowia, projektu programu promocji i wspierania sportu oraz profilaktycznych działań prozdrowotnych, a także programu rozwoju sportu szkolnego jako elementu walki z patologiami. Jedną z inicjatyw MEN w zakresie wychowania fizycznego jest rozszerzenie zakresu zajęć z wf o czwartą godzinę od 1 września 2001 r. i piątą godzinę lekcyjną od 1 września 2003 r. W chwili obecnej przygotowywany jest projekt rozporządzenia MEN w sprawie dopuszczalnych form realizacji czwartej i piątek godziny obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego.

   Ad 9. Promocja sportu winna odbywać się poprzez:

   - właściwą realizację zadań stawianych w ramach edukacji szkolnej w oparciu o programy z wychowania fizycznego, akcentujące różnorodne formy aktywności ruchowej,

   - wprowadzenie wyraźnego akcentu prozdrowotnego w ramach realizacji zadań stawianych osobom uprawiającym sport i bawiących się w sport,

   - zaangażowanie władz jednostek samorządu terytorialnego w prowadzenie swojej polityki lokalnej w tym zakresie,

   - stworzenie infrastruktury bazy sportowo-rekreacyjnej w oparciu o fundusze centralne i terenowe,

   - wprowadzenie do programu TVP SA, w ramach telewizji edukacyjnej, działu: wychowanie fizyczne i sport.

   Ad 10. Dążenie do przygotowania Polski do szybkiego wejścia w struktury Unii Europejskiej wymaga, tak jak we wszystkich dziedzinach życia społecznego i gospodarczego, również w obszarze sportu dostosowania norm i standardów oraz strategii działań. W Europie wytycza je Europejska Karta Sportu, uchwalona łącznie z Kodeksem etyki sportowej w roku 1992 podczas Europejskiej Konferencji Ministrów Sportu. Nawiązując do wcześniej rekomendowanej Europejskiej Karty Sportu dla Wszystkich (1976 r.), określa prawo każdego człowieka do sportu, wyznacza także podstawowe parametry rozwoju w zakresie polityki sportowej, zapewnienia równowagi pomiędzy działalnością oraz odpowiedzialnością instytucji państwowych i organizacji pozarządowych. Definiuje pojęcie sportu jako ważnego elementu rozwoju, do którego ma prawo każdy człowiek. Podkreśla potrzebę ochrony podstaw moralnych sportu. Kraje Unii Europejskiej zobowiązały się do przestrzegania i stosowania podstawowych zasad polityki w zakresie rozwoju sportu, ujętych w karcie. Również w polityce naszego państwa należałoby przyjąć te zasady.

   Struktury Rady Europy i Unii Europejskiej, a także międzynarodowe i europejskie stowarzyszenia sportu wypracowały wiele zaleceń, programów i kampanii zwiększających uczestnictwo ludności w aktywności ruchowej. Uruchomiono również szereg programów pomocy zagranicznej. Aktualnie prowadzone są w MEN w gronie ekspertów sportu oraz integracji europejskiej i współpracy zagranicznej intensywne prace nad zastosowaniem w warunkach Polski zaleceń i programów europejskich. Efekty tych prac uwidocznione już będą w najbliższych opracowaniach programowych MEN.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Kawęcki

   Warszawa, dnia 1 grudnia 2000 r.